Tôi là Bêtô – Nguyễn Nhật Ánh.


 

Tôi là Bêtô của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh vừa được chính thức phát hành trên cả nước, nhưng ngay từ khi các trích đoạn của truyện được đăng trên Báo Thanh Niên đã thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc. Xin giới thiệu những cảm nhận về Tôi là Bêtô của hai cây bút quen thuộc trong làng văn: Giáo sư, nhà phê bình văn học Phong Lê và nhà thơ Nguyễn Quang Thiều.

 

 

 

 

 

 

Cái hay, cái hấp dẫn của Tôi là Bêtô

Tôi là Bêtô – lời tự giới thiệu và cũng là lời tự khẳng định về mình của một chú cún, xuất hiện ở chương cuối truyện, nhưng lại có ý nghĩa dẫn dắt ngay từ đầu cho câu chuyện được kể. Đó là chuyện cún với các bạn bè của cún, như Binô, cả hai cùng sống với cô chủ Ni và ba mẹ của cô, cùng bà cố – ở một nơi khác, nơi cún có thêm một bạn mới là Laica. Nhìn, nghĩ và ứng xử theo cách của cún, ngoài hàng trăm “điều thú vị ở đời” ta còn nhận ra được sự phân biệt tốt – xấu trong thế giới người, một cảm nhận hồn nhiên trong tầm nhìn của Bêtô, rồi của cả cặp bạn Bêtô – Binô, được “nhân hóa” ở tuổi vừa là trẻ con, vừa đang chuẩn bị làm người lớn.

Chọn nhân vật chính là một chú cún – động vật gần gũi, quen thuộc và thông minh nhất của con người, đương nhiên tác giả rất thuộc tính cách, sinh hoạt, và cả… ngôn ngữ của cún; đồng thời trong vai cún để nhìn đời, tác giả cũng rất thuộc tâm, sinh lý lứa tuổi mới lớn, qua đó cho thấy người lớn cần phải ứng xử như thế nào đối với trẻ, trong bước ngoặt từ bé con sang người lớn, cái bước ngoặt quan trọng, nếu không nói là quan trọng nhất, trong đường đời một con người.

Viết cho trẻ em, theo tôi, khó nhất là ở lứa tuổi này. Chúng chẳng còn là trẻ con để chỉ nghĩ những điều ngây thơ, ngộ nghĩnh. Nhưng cũng chưa là người lớn để có thể nghe và hiểu được những gì chỉ người lớn mới có thể nghe và chấp nhận.

Thông báo quan trọng nhất qua Tôi là Bêtô, đó là tình bạn, là loại tình cảm đưa con người từ khuôn viên gia đình ra xã hội; là cái nhìn rộng ra ngoài gia đình, hoặc nhìn gia đình trong gắn bó với xã hội. Xem cách Nguyễn Nhật Ánh chọn và mở rộng dần các mối quan hệ và sự ứng xử của Bêtô đối với chung quanh, và chung quanh đối với Bêtô, ta có thể hình dung ra gương mặt con trẻ của chúng ta ở lứa tuổi này, trong cái thế giới chúng ta đang sống hôm nay. Đó cũng là cơ sở cho ta hiểu một truyện viết cho thiếu nhi đạt được giá trị đích thực của nó cũng sẽ là một tác phẩm hay đối với người lớn.

Tặng 100 cuốn Tôi là Bêtô cho bạn đọc

Báo Thanh Niên sẽ tặng 100 cuốn sách Tôi là Bêtô có chữ ký tặng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh cho 100 bạn đọc đầu tiên đặt báo dài hạn 6 tháng cuối năm 2007 trực tiếp tại tòa soạn. Mọi chi tiết xin liên hệ Phòng Phát hành Báo Thanh Niên – số điện thoại: (08) 9256456

Tôi là Bêtô được Nguyễn Nhật Ánh kể với ngôn ngữ của nhân vật chính, tức là ngôn ngữ của trẻ. Chứ không phải là ngôn ngữ của một người kể nào đó ở ngôi thứ ba chắc chắn sẽ làm cho truyện vừa dài ra, vừa khô đi mà không chứa nổi mọi chuyện tươi xanh của cuộc đời. Nhưng làm sao mà tránh được sự có mặt của Nguyễn Nhật Ánh, người điều hành toàn bộ câu chuyện, người đã qua Bêtô mà kể lại câu chuyện trong một thứ văn phong theo tôi là rất gọn, rất hay; một văn phong chứng tỏ người viết rất thuộc và rất yêu đối tượng khảo sát của mình. Phải nói đó là loại văn rất thích hợp cho thiếu nhi ở một lứa tuổi đang rất cần rèn giũa cho sự giàu có, tinh tế và ăn ý giữa ý và lời. Và, không chỉ là khảo sát mà còn là sự đúc kết cho con trẻ quen dần với các suy tưởng, kể cả triết lý về cuộc sống, vốn lúc nào cũng hiện hữu quanh chúng như ánh sáng, như khí trời, để cho chúng vừa chóng lớn, lại vừa không mất đi tất cả những gì là quà tặng của tuổi thơ, rồi sẽ cùng chúng đi suốt hành trình của đường đời con người.

Một cách kể tự nhiên về những chuyện của đời thường không tẻ nhạt, có sức chứa những ý tưởng mới mẻ và những triết lý hồn nhiên, nhằm mở rộng sự sống của thế giới trẻ thơ, và gieo trồng những tình cảm đặc trưng cho bước chuyển từ trẻ con sang người lớn, từ gia đình ra xã hội – đó là cái hay, cái hấp dẫn của Tôi là Bêtô. Đã lâu lắm, tôi mới lại được đọc một truyện thú như thế!

Về những câu chuyện của một con chó nhỏ

Rất nhiều người trong chúng ta đều đã nuôi một con chó hoặc thường xuyên nhìn thấy một con chó. Nhưng hầu hết chúng ta lại nghĩ rằng đó chỉ là một con chó. Nghĩa là chúng ta chẳng có chuyện gì mà nói về loài vật nuôi quá quen thuộc này. Vậy mà khi đọc Tôi là Bêtô của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, tôi bắt đầu nhớ về những con chó đã nuôi trong gia đình mình. Một nỗi nhớ có thật và xúc động. Điều này có rất nhiều lý do. Nhưng lý do quyết định chính là cách kể chuyện của nhà văn.

Không có bất cứ một cuộc phiêu lưu ly kỳ nào trong 102 câu chuyện về con chó có tên là Bêtô như chúng ta thường gặp trong những câu chuyện viết về loài chó. 102 câu chuyện thật hiện thực và được kể một cách vô cùng giản dị của nhà văn. Khi bắt đầu đọc cuốn sách này, dù không có sự phân biệt nào thì tôi vẫn có một cảm giác đây là những câu chuyện viết cho những đứa trẻ. Điều quan trọng lại bắt đầu từ chính ở đây. Cuốn sách đã lôi cuốn tôi bởi nó đã không đi đúng như những gì tôi dự báo. Một cuốn sách viết cho tất cả chúng ta: trẻ con và người lớn. Cuộc đời của con chó nhỏ Bêtô cũng chứa đựng tất cả hiện thực đời sống mà mỗi con người đều đi qua: niềm vui, sở thích, tình bạn, nỗi sợ hãi, lòng dũng cảm, ký ức, thiện ác, ước mơ… Thủ pháp nhân cách hóa một con vật không được nhà văn sử dụng mà ông chỉ kể về con vật đó bằng đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất với một thứ ngôn ngữ làm chúng ta tin rằng chúng ta đã đọc được ngôn ngữ của loài vật này. Và ngay tức khắc, những con vật như Bêtô và chúng ta trở thành những người bạn thân thiết. Tất nhiên có một hai lần con chó con Bêtô đã nổi giận. Lúc đó, tôi không thích nó lắm vì một con cún con lại mang cái nổi giận của một người lớn tuổi. Nhưng hóa ra đó chỉ là sự nổi giận vô tình của người đàn ông ngoại tứ tuần Nguyễn Nhật Ánh mà thôi. Hầu hết những đoạn kết của mỗi mẩu chuyện là một triết lý nhân sinh. Đây là phần rất dễ bị trở nên lạc lõng. Nhưng Nguyễn Nhật Ánh đã xử lý rất giỏi trong khu vực này. Bởi những triết lý đó sinh ra từ hiện thực của đời sống. Tính hợp lý của những câu chuyện được kể với những triết lý đã làm nên sự tự nhiên hài hòa. Người đọc không thấy sự áp đặt của nhà văn. Và chính vậy, hiệu quả thẩm mỹ và giáo dục trong một tác phẩm văn học đã thành công.

Khi đọc hết câu chuyện thứ 102, tôi tự hỏi: con chó con Bêtô sẽ lớn lên và cuộc đời nó sẽ như thế nào? Bởi đời sống của một chàng trai Bêtô hay của một ông già Bêtô sẽ có nhiều thay đổi mà cuộc đời thì có quá nhiều sự kiện. Đấy là điều tôi muốn biết.

Nguyễn Quang Thiều

Để lại bình luận

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: